بز شیری

پرورش بز هاي شيري
باتوجه به كمبود منابع مالي و عدم امكان سرمايه گذاري جديد در بخشهاي توليدي در كشورمان استفاده از امكانات موجود جهت تامين نيازهاي معيشتي جمعيت جوان كشورمان تنها راه حل منطقي به نظر مي رسد.
در دهه هاي اخير با توجه به افزايش سطح بهداشت عمومي و بالا رفتن سن اميد به زندگي و مخصوصا جوان بودن جمعيت كشور نياز به مواد پروتئيني در كشور روبه فزوني گذاشته است.
با توجه به آمارهاي موجوددر كشورمان 25 ميليون راس بز موجود است ومقدار شير استحصالي در حدود 350 هزار ليتر مي باشد.خشكسالي هاي اخير وفقير بودن مراتع امكان تغذيه دامها از طريق چراي آزاد را با محدوديت روبرو ساخته ولذا بايد با استفاده از تكنيكهاي اصلاح نژادي از جمله آميخته گري ميزان توليد شير در واحد سطح را بالا برد.
فرانسه يكي از كشورهاي پيشرو در صنعت پرورش بزهاي شيري در جهان مي‌باشد.
جمعيت بز در فرانسه 1/1 ميليون راس بوده ومقدار توليد شير در اين كشور 500 هزار تن ميباشد(4% توليد شير دنيا)
آمار منتشره FAO حاكي از اين است كه جمعيت جهاني بز هاي شيري رو به فزوني گذاشته است.

توليدشير(ميليون تن)
تعداد(ميليون راس)
سال
7/11
677
1995
3/12
720
2000
8/95% جمعيت بز در كشورهاي در حال توسعه و2/4% در كشورهاي توسعه يافته نگهداري مي شود.
پنج كشور فرانسه. هند، بنگلادش، سودان، پاكستان 4/55% از كل شير بز دنيا را توليد مي كنند . شركت Caprigene فرانسه مسئول برنامه هاي اصلاح نژاد بز با هزاران گله تحت پوشش مي باشد . در اين شركت آزمون نتاج براي بزهاي نر براساس توليد دخترانشان
(50-30) عدد براي هر بز نر انجام مي گيرد .
سالانه تعداد 900000 هزار بز ماده در فرانسه تلقيح مصنوعي مي شوند و از اين طريق تعداد 35 بز نر براي استفاده در مراكز تلقيح مصنوعي انتخاب مي شوند .
مركز INRA يكي از چند مركز مهم مطالعات ژنتيكي در دنيا هست كه برنامه هاي اصلاح نژادي را در فرانسه رهبري مي كند . بزهاي ركورد برداري شده براي 22 صفت تيپ نيز مورد مطالعه قرار مي گيرند . در اين مركز منحصر به فرد در دنيا 360 بز نر براساس استانداردهاي جهاني و اروپايي از نظر بيماريها كنترل بهداشتي مي شوند.

جدول 1 : مشخصات نژادي بزهاي سانن و آلپاين

سانن
آلپاين
ميانگين تعداد روزهاي شيردهي
290
286
مقدار شير در هر دوره لاكتاسيون
841
806
درصد پروتئين شير
28/3
42/3
درصد چربي شير
30/3
57/3

پيشرفت ژنتيكي در هر دو نژاد مرهون استفاده از تكنيك هاي تلقيح مصنوعي است كه در مدت 8 سال به نژادهاي فرانسوي سانن وآلپاين اين امكان را داد كه پيشرفتي معادل 100 كيلوگرم شير براي هر نسل در هر دوره شيرواري بدست آيد . اين پيشرفت براي نژادهايي كه از اسپرم و جنين توليد شده در شركت SERSIA استفاده مي كنند قابل حصول خواهد بود .
لازم به ذكر است كه توليد گوشت در دو نژاد ياد شده نيز مطلوب بوده و در فرانسه بزهاي جوان در سن 4 الي 5 هفتگي و در وزن 5/9 كيلوگرم كشتار مي شوند . بازده لاشه 64% و وزن لاشه دراين سن 1/6 كيلوگرم مي باشد .
آميخته گري: آميخته گري بين نژادهاي سانن و آلپاين فرانسوي و نژادهاي محلي در ساير كشورها نشان از بهبود در توليد شير بزهاي آميخته و همچنين بهبود نرخ رشد بزغاله ها دارد .
براي مثال در ويتنام آميخته گري بين نژاد بز شيري Bach Tao و آلپاين فرانسوي و سانن بزغاله ها با رشد سريعتر و بهتر از نژاد خالص Bach Tao نتيجه داده است . نرخ رشد بزغاله هاي آميخته بيش از 2 برابر بزغاله هاي بومي بوده است .

جدول 2 : ميانگين توليد مادران بزهاي نر اصلاح نژادي

سانن
آلپاين
ميانگين تعداد روزهاي شيردهي
301
295
مقدار شير در هر دوره لاكتاسيون
1166
1107
درصد پروتئين شير
41/3
65/3
درصد چربي شير
53/3
89/3

مقايسه كيفيت گوشت بز و گوسفند

فضل اله آذرفرد
كارشناس ارشد مركزتحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي استان كهگيلويه وبويراحمد
چكيده:

گوشت بز ازمنابع مهم تامين كننده گوشت قرمزدركشورمي باشد.طبق آمار وزارت جهادكشاورزي در سال 1385 ميزان توليد ساليانه گوشت بز118 هزار تن ومصرف سرانه آن 2-1/6 كيلوگرم بوده است. گوشت بزكم چربي وداراي كيفيت غذايي مطلوب است واين خصوصيات همگي هماهنگ بانيازروزمصرف كننده مي باشد.
گوشت بزداراي مزه وبوي منحصربه فردي است كه آن راازگوشت ميش متمايز مي كند.
لاشه بزداراي راندمان كمتري نسبت به لاشه بره وميش مي باشد.اگرچه گوشت بره وميش داراي خواص ارگانولپتيكي (طعم ومزه) بهتري نسبت به گوشت بزاست اما ارزش غذايي بزدرحدگوشت ميش ميباشد.
 كلمات كليدي: گوشت بز وگوشت ميش وگوشت بره وكيفيت گوشت.

مقدمه:
مفهوم كيفيت موضوعي است كه هميشه جالب توجه وموردبحث بوده است.
كيفيت يك محصول نيزخودمرتبه اي ازادراك فردي محسوب مي شود.جالب ترين بخش كيفيت آن است كه هيچ نوع حد ومرزي ندارد اما ميتواند دامنه ياوسعت داشته باشد واين دامنه رامي توان درطرح هاي متفاوتي پايه گذاري كرد.
دومين جنبه قابل توجه درباره كيفيت اين است كه اجزاي تشكيل دهنده رامي توان دائما كشف وتعريف نمود.
اين قائده براي تمام كالاها ازگوشت موضوعيت دارد.
درباره كيفيت گوشت مطالب فراواني نوشته شده است. اماچگونه مي توان كيفيت گوشت رادرچندكلمه تعريف كرد.
به طور سنتي كيفيت گوشت كيفيت خوردن آن است يا كيفيت فرايند سازي آن يعني درواقع بايدگفت كه كيفيت گوشت مستقيما بامقوله كاربرد آن درارتباط است.كيفيت خوردن دربردارنده مواردي مانندخوشمزه بودن وعاري بودن ازهرگونه موادسمي وبيماري زا همچنين اثرسلامت بخشي آن مي باشد.
خوشمزه گي شامل مزه وميل به خوردن است. هركدام ازاين موارد نيزبستگي به عوامل ديگري دارند كه اين عوامل مي توانند مواردي مانند سن وجنس حيوان وموقعيت فيزيكي ماهيچه حيوان وچربي وبافتهاي پيوندي وتركيب لاشه حيوان وپروتئين موجود درگوشت باشد.
اگركيفيت گوشت مستقيما مربوط به كاربرد آن باشد درآن صورت مصرف كننده يك عامل مهم تعيين كننده درسنجش كيفيت است.بنابراين براي اهداف اين بحث مصرف كننده ازگوشت ممكن است شخصي باشد كه دريك محيط روستايي سنتي زندگي مي كند ومنابع كمي در دسترس اوباشد. نقطه اشتراك بين اين دومي تواند ارزش غذاويا ميزان لذت درخوردن گوشت باشد.
).درجهان غرب مصرف گوشت بزبيشتر بر  14,گوشت بزتقريبا مقبوليت جهاني دارداماعواملي مانند سنت هاي فرهنگي وشرايط اقتصادي واجتماعي مي تواند بر انتخاب مصرف كننده تاثير بگذارند(2

اساس ارزش غذايي آن استوار است تامزه وطعم آن(29).
دراين خصوص آزمايش هاي دقيقي هم بر روي مشتريهاي تحصيل كرده وهم برمشتري هاي بي سواد انجام شده است.نتايج اين آزمايش ها موئدآن بود كه گوشت ميش وگوساله دركشورهاي غربي اندكي بيش ازگوشت بزترجيح داده مي شوند.عادت ونيز علاقه افراد در اين انتخاب تاثير داشته است.يك تحقيق آموزشي درافريقاي جنوبي اين حقيقت راآشكاركرد كه استفاده از گوشت بزمربوط به عوامل فرهنگي بوده است.(11) اما به هرحال روشن شد كه ملاك هاي مشتري بعد ازچشيدن واستفاده ازگوشت بزقابل تغيير بوده است.
محصولات توليدشده ازكوشت بز نيز داراي كيفيت مطلوبي هستند(19).اگرچه گوشت بزدركشورهاي غربي مورد توجه زيادي قرار نگرفته است (2) اما تقاضاي گوشت بزدر بسياري از كشورهاي در حال توسعه وگرمسيري بسيار زياداست.اين مناطق داراي 90 درصدبزهاي دنيا هستند كه تعداد آنها به 650 ميليون راس مي رسد.

خصوصيات لاشه:
بازده لاشه بز نسبت به ميش كمتر است وازلحاظ تناسب لاشه با آن فرق دارد.چربي محوطه بطني (چربي اطراف كليه وروده ها وچادرينه) يكي ازعوامل تفاوت در اين زمينه مي باشد كه ميزان آن در بز نسبت به ميش بيشتر است. لاشه هاي بز نسبت به لاشه هاي ميش با سن وجنس يكسان اندازه كوچكتر و چربي زير جلدي و بين ماهيچه اي كمتري دارند.
توسعه چربي دربزبسياردير اتفاق افتاده وميزان آن درلاشه بسيار متغير است وعواملي مانند سن وجنسيت وتغذيه ووزن بدن ونرخ رشد وشرايط فيزيولوزيكي وفعاليت فيزيكي در آن تاثير مي گذارند.
بخش اعظم چربيها درمحوطه بطني حيوان به حالت ذخيره در مي آيدودر ظاهرلاشه مشاهده نمي شودو به همين علت لاشه هاي بزها بخصوص زماني كه آنرا با ميش مقايسه  مي كنيم كم چرب باقي مي مانند.لاشه هاي بز بوئرداراي 22 درصد چربي دركل بدن است كه 2/88 درصد آن چربي زيرپوستي مي باشد واين در حالي است كه درگوسفندان دورپر(گوسفند سفيد افريقايي صورت سياه) و مرينو كه داراي 24 درصد چربي هستند به ترتيب 10/4 و12/7 درصدچربي زير پوستي وجود دارد.پوشش چربي كم در لاشه هاي بزها بدان معناست كه مقدار چربي زير پوستي ملاك مناسبي به شمار مي رود.تحقيقات متعددي كه انجام شده براين امر تاكيد دارند كه به جاي كيفيت اسمي وظاهري لاشه بز ارزش غذايي آن را به عنوان ملاك ارزيابي در نظر بگيرند.
چنين ديدگاهي براي مصرف كنندگان با تنوع انتظارات تناسب بيشتري دارد همچنانكه در افريقاي جنوبي چنين امري تحقق يافته است.يك بررسي ديگر درباره لاشه بز دسته بندي قطعات مطابق با خواست مشتري مي باشد.
تحقيقات نشان مي دهد كه درخواست نوع برش براي هر كشور مربوط به زمينه هاي فرهنگي آنها است .دركشورهاي غربي قطعات ارزشمند لاشه مربوط به قسمتهاي كمر وپشت مي باشد.
به نظر مي رسد كه تركيب گوشت قسمت عقب بز(كمروپشت) براي توليد برشهايي با ارزش غذايي بالا مناسب باشد.
زيرا اين قسمت داراي چربي كم وگوشت بيشتري است.اگر چه كمر نيز داراي چربي كمي مي باشد اما بيشتر استخواني است.اما درآسياوآفريقا گرايش به سينه دردرجه اول اهميت قرار دارد.
البته درك صحيح نيازهاي بازار درهركشوربراي توسعه يك بازار خوب براي گوشت بز بسيار ضروري است.

منبع: دامنا

بازارهای جدید کشاورزان آمریکا با تولید گوشت بز

 مصرف گوشت بز هنوز برای اغلب آمریکایی ها جا نیافتاده، اما پرورش بز گوشتی بدون تردید در بین دام داران آمریکایی جا افتاده است.

دلیل آن این است که دام پروران آمریکا متوجه وجود بازار رو به رشدی برای این گوشت در بین جمعیت فزاینده مهاجران کشورهای مسلمان شده اند که گوشت بز در آن محبوبیت دارد.

به گزارش مرکز تحقیقات پیو، یک مخزن فکری آمریکایی، 2.75 میلیون مسلمان در سال 2011 در ایالات متحده سکونت داشتند. اما این بررسی نشان می دهد که مهاجران مسلمان هم از لحاظ تعداد مطلق، و هم از لحاظ درصدی از کل جمعیت مهاجرانی که اقامت دائمی ایالات متحده را دریافت می کنند در حال رشد بوده است.

بر اساس بررسی مرکز پیو تحت عنوان جمعیت جهانی مسلمانان: پیش بینی ها برای ساله های 2010 تا 2030، "پیش بینی می شود که مسلمانان تا سال 2020، همه ساله 10.5 درصد از بیش از یک میلیون مقیم دائمی ایالات متحده را تشکیل دهند که این تعداد سالانه در حدود 109,000 نفر است."

بر اساس نتایج تحقیقات مرکز پیو، بیشتر مهاجران مسلمان براحتی جذب جامعه آمریکا می شوند. اما آنها، مانند سایر مهاجران، اغلب به دنبال غذاهای آشنایی هستند که در کشورشان می شناختند و کشاورزان و دام پروران آمریکا با کمال میل آماده تأمین این نیازها هستند.

بر اساس آخرین آمار سازمان ملی آمار کشاورزی (NASS) وابسته به وزارت کشاورزی ایالات متحده، در حدود 128,000 مرکز تولید گوشت بز در ایالات متحده فعال است. به گزارش این سازمان، بزهای گوشتی 82 درصد از کل بزهای پرورشی ایالات متحده را تشکیل می دهند و تعداد این حیوانات از سال 2005 تا 2008 سالانه بین 3 تا 5 درصد افزایش داشته است.

طبق قانون فدرال ایالات متحده، کشتار بز باید طبق مقررات فدرال یا ایالتی باشد و کلیه لاشه هایی که برای فروش کشتار می شوند باید مورد بازرسی قرار گیرند. تعداد بازرسی های گزارش شده نشاندهنده محبوبیت فزاینده گوشت بز است. به گزارش وزارت کشاورزی ایالات متحده، 779,000 لاشه بز در سال 2010 مورد بازرسی قرار گرفت و این در مقایسه با 107,299 لاشه بازرسی شده در سال 1984 است.

سازمان ملی آمار کشاورزی در گزارشی در سال 2011 اعلام کرد که یکی از عوامل مسئول گسترش صنعت تولید گوشت بز برنامه هایی است که از سوی دولت به منظور تشویق توتون کاران به روی بردن به محصولات دیگر اجرا شد. مناطق جنوب شرقی کشور که بیشترین محصول توتون در آنجا کشت می شد، در ابتدا شاهد بیشترین رشد در پرورش بز بود.

اما سازمان ملی آمار کشاورزی، وجود مهاجران را علت اصلی افزایش تولد گوشت بز در ایالات متحده می داند. به گزارش این سازمان، "با توجه به اینکه تنوع جمعیت ایالات متحده همه ساله بیشتر می شود، چشم انداز ادامه رشد در صنعت تولید گوشت بز مساعد و برای تأمین تقاضای داخلی لازم است."

گوشت بز در میان مسلمانان آمریکا، به ویژه در مناسبت ها و عیدهای اسلامی مورد تقاضا است. گوشت بز برای اینکه به مصرف مسلمانان مؤمن برسد باید دارای گواهی حلال باشد.

با آنکه برخی مسلمانان مؤمن ترجیح می دهند کشتار بز را خود انجام دهند، کشتارگاه های تجاری بسیاری برای این کار وجود دارد. برای مثال، مزارع حلال ایالات متحده آمریکا واقع در شانون، در ایالت ایلینوی، در خدمت جوامع مسلمان ایلینوی، ویسکانسین، ایندیانا، آیووا و مینه سوتا است. این مرکز بزهای خود را از دام پروران مستقل خریداری و آنها را مطابق با احکام اسلامی ذبح می کند. مزارع حلال ایالات متحده آمریکا در تارنمای خود می نویسد که در سال 2011 بیش از 50,000 رأس دام خریداری کرده است و در سال 2012 به دنبال خرید 100,000 رأس است که 80 درصد آنها بز هستند.

امروزه، بعضی مهاجران در حال ترک زندگی شهری هستند تا وارد کار پرورش بز شوند. موکیت حسین که در سال های دهه 1970 از بنگلادش به ایالات متحده مهاجرت کرد، مدیری موفق در صنعت مخابرات بود. اما رفته رفته احساس کرد که موفقیت مالی و زندگی شهری باعث مادی گرایی بیش از حد دو دختر جوانش شده است. این بود که در سال 2008 واشنگتن را ترک کرد و به همراه خانواده اش به یک مزرعه شش هکتاری در ویرجینیا نقل مکان کرد. او در آنجا صدها رأس بز برای بازار حلال پرورش می دهد. با توجه به اینکه در حدود 300,000 مسلمان آمریکایی فقط در ویرجینیای شمالی زندگی می کنند، تقاضا در حال حاضر بیشتر از ظرفیت عرضه او است.

حسین در مصاحبه ای گفت، "مشکل من پیدا کردن مشتری نیست. مشکل من افزایش ظرفیت تولید است."

توليد مثل و جفتگيري در بزها

توليد مثل و جفتگيري در بزها



دو روش عمده در پرورش بزها وجود دارد:

1.جفتگيري طبيعي

2.تلقيح مصنوعي

در روش جفتگيري طبيعي بز ماده در زمان فحلي با اجازه جفتگيري به دام نر امكان بارداري را در صورت انجام لقاح ميدهدو در نهايت طبق شيوه مرسوم در گله هاي سنتي اعمال ميشود.

معايب پرورش و جفت گيري طبيعي:

1-دشواري مديريت توليد مثل

2-بالا بودن تعداد دام ماده قصر

3- در دسترس نبودن انتخاب كافي در مورد بز نر(استفاده از بزهاي نر متفاوت و خارج از گله)

4- هزينه بالاي نگهداري بز نر

5-انتقال بيماريهاي جنسي در بين دامها

6-بوي بد دام در زمان جفت گيري (بوي بد ادرار)

تلقيح مصنوعي بزها

تلقيح مصنوعي روش تكثيري است كه از طريق آن مني بدست آمده از دام نر با استفاده از ابزار مخصوص بدون تماس مستقيم با دام ماده در دستگاه تناسلي آن قرار داده ميشود تا از تماس مستقيم نرها و ماده ها جلوگيري شود.

تلقيح مصنوعي بزها از نظر مديريتي و اصلاحي حائز اهميت مي باشد.

محاسن تلقيح مصنوعي بزها

1-افزايش مقدار پيشرفت ژنتيكي

2-ذخيره طولاني مدت مني

3-حمل و نقل آسان مواد ژنتيكي

4-افزايش بازدهي توليد مثل(دوقلو زايي.درصد بارداري و...)

5-كاهش يا حذف نياز به نگهداري بزهاي نر در دامداري

6-جلوگيري وكنترل بيماريها

7-استفاده از دام نر كه ناتواني جسمي دارد

8-ثبت ركوردها

9-استفاده از فحلي همزمان يا توليد مثل در خارج از فصل

10-انتخاب در بين دامهاي نر جوان با ارزيابي دقيق آنها

11-مديريت توليد مثل بر مبناي اهداف اصلاح نژادي

تلقيح مصنوعي گوسفند و بز پذيرفته ميشود:

انجام تلقيح مصنوعي بز و گوسفند با استفاده از بهترين اسپرمهاي اصلاح شده داخلي و خارجي

-انجام همزماني فحلي در فصل جفتگيري و خارج از فصل

در صورت نياز به اطلاعات بيشتر ميتوانيد باشماره 09367001984 تماس حاصل نماييد.red.saeed@yahoo.com

گزارشی از بزهای کشور

ايران يکي از غني‌ترين کشورهاي دنيا به لحاظ تنوع نژاد در گوسفند است به طوري که 26 نژاد گوسفند و 7 نژاد بز در حال پرورش در ايران وجود دارد.

محمدعلي کمالي در گفت‌وگو با ايسنا با اعلام اين خبر افزود: کليه علوفه‌هاي دام‌هاي کوچک از مراتع کشور تامين مي‌شود و استفاده از علوفه‌هاي مرتعي و پسمانده‌هاي محصولات زراعي که بيشترين مورد استفاده را براي دام‌هاي کوچک دارد مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گرفته و در حال حاضر در اختيار دامداري‌ها قرار مي‌گيرد.
وي افزود: گوسفند و بز نقش بسيار مهمي را در توليد مواد غذايي و سهم قابل توجهي را در درآمد ناخالص ملي کشور دارد و تحقيقاتي که در زمينه توليد نژادهاي متنوع در کشور توسط محققان انجام مي‌گيرد در افزايش مصرف سرانه گوشت قرمز در کشور کمک ويژه‌اي مي‌کند.