بزدام

بزدام
وبلاگ تخصصی پرورش بز

شنبه ۷ تیر ۱۳۹۳ ه‍.ش.

مقايسه كيفيت گوشت بز و گوسفند


فضل اله آذرفرد
كارشناس ارشد مركزتحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي استان كهگيلويه وبويراحمد
چكيده:
گوشت بزازمنابع مهم تامين كننده گوشت قرمزدركشورمي باشد.طبق آمار وزارت جهادكشاورزي در سال 1385 ميزان توليد ساليانه گوشت بز118 هزار تن ومصرف سرانه آن 2-1/6 كيلوگرم بوده است. گوشت بزكم چربي وداراي كيفيت غذايي مطلوب است واين خصوصيات همگي هماهنگ بانيازروزمصرف كننده مي باشد.
گوشت بزداراي مزه وبوي منحصربه فردي است كه آن راازگوشت ميش متمايز مي كند.
لاشه بزداراي راندمان كمتري نسبت به لاشه بره وميش مي باشد.اگرچه گوشت بره وميش داراي خواص ارگانولپتيكي (طعم ومزه) بهتري نسبت به گوشت بزاست اما ارزش غذايي بزدرحدگوشت ميش ميباشد.
 كلمات كليدي: گوشت بز وگوشت ميش وگوشت بره وكيفيت گوشت.

مقدمه:
مفهوم كيفيت موضوعي است كه هميشه جالب توجه وموردبحث بوده است.
كيفيت يك محصول نيزخودمرتبه اي ازادراك فردي محسوب مي شود.جالب ترين بخش كيفيت آن است كه هيچ نوع حد ومرزي ندارد اما ميتواند دامنه ياوسعت داشته باشد واين دامنه رامي توان درطرح هاي متفاوتي پايه گذاري كرد.
دومين جنبه قابل توجه درباره كيفيت اين است كه اجزاي تشكيل دهنده رامي توان دائما كشف وتعريف نمود.
اين قائده براي تمام كالاها ازگوشت موضوعيت دارد.
درباره كيفيت گوشت مطالب فراواني نوشته شده است. اماچگونه مي توان كيفيت گوشت رادرچندكلمه تعريف كرد.
به طور سنتي كيفيت گوشت كيفيت خوردن آن است يا كيفيت فرايند سازي آن يعني درواقع بايدگفت كه كيفيت گوشت مستقيما بامقوله كاربرد آن درارتباط است.كيفيت خوردن دربردارنده مواردي مانندخوشمزه بودن وعاري بودن ازهرگونه موادسمي وبيماري زا همچنين اثرسلامت بخشي آن مي باشد.
خوشمزه گي شامل مزه وميل به خوردن است. هركدام ازاين موارد نيزبستگي به عوامل ديگري دارند كه اين عوامل مي توانند مواردي مانند سن وجنس حيوان وموقعيت فيزيكي ماهيچه حيوان وچربي وبافتهاي پيوندي وتركيب لاشه حيوان وپروتئين موجود درگوشت باشد.
اگركيفيت گوشت مستقيما مربوط به كاربرد آن باشد درآن صورت مصرف كننده يك عامل مهم تعيين كننده درسنجش كيفيت است.بنابراين براي اهداف اين بحث مصرف كننده ازگوشت ممكن است شخصي باشد كه دريك محيط روستايي سنتي زندگي مي كند ومنابع كمي در دسترس اوباشد. نقطه اشتراك بين اين دومي تواند ارزش غذاويا ميزان لذت درخوردن گوشت باشد.
).درجهان غرب مصرف گوشت بزبيشتر بر  14,گوشت بزتقريبا مقبوليت جهاني دارداماعواملي مانند سنت هاي فرهنگي وشرايط اقتصادي واجتماعي مي تواند بر انتخاب مصرف كننده تاثير بگذارند(2
اساس ارزش غذايي آن استوار است تامزه وطعم آن(29).
دراين خصوص آزمايش هاي دقيقي هم بر روي مشتريهاي تحصيل كرده وهم برمشتري هاي بي سواد انجام شده است.نتايج اين آزمايش ها موئدآن بود كه گوشت ميش وگوساله دركشورهاي غربي اندكي بيش ازگوشت بزترجيح داده مي شوند.عادت ونيز علاقه افراد در اين انتخاب تاثير داشته است.يك تحقيق آموزشي درافريقاي جنوبي اين حقيقت راآشكاركرد كه استفاده از گوشت بزمربوط به عوامل فرهنگي بوده است.(11) اما به هرحال روشن شد كه ملاك هاي مشتري بعد ازچشيدن واستفاده ازگوشت بزقابل تغيير بوده است.
محصولات توليدشده ازكوشت بز نيز داراي كيفيت مطلوبي هستند(19).اگرچه گوشت بزدركشورهاي غربي مورد توجه زيادي قرار نگرفته است (2) اما تقاضاي گوشت بزدر بسياري از كشورهاي در حال توسعه وگرمسيري بسيار زياداست.اين مناطق داراي 90 درصدبزهاي دنيا هستند كه تعداد آنها به 650 ميليون راس مي رسد.

خصوصيات لاشه:
بازده لاشه بز نسبت به ميش كمتر است وازلحاظ تناسب لاشه با آن فرق دارد.چربي محوطه بطني (چربي اطراف كليه وروده ها وچادرينه) يكي ازعوامل تفاوت در اين زمينه مي باشد كه ميزان آن در بز نسبت به ميش بيشتر است. لاشه هاي بز نسبت به لاشه هاي ميش با سن وجنس يكسان اندازه كوچكتر و چربي زير جلدي و بين ماهيچه اي كمتري دارند.
توسعه چربي دربزبسياردير اتفاق افتاده وميزان آن درلاشه بسيار متغير است وعواملي مانند سن وجنسيت وتغذيه ووزن بدن ونرخ رشد وشرايط فيزيولوزيكي وفعاليت فيزيكي در آن تاثير مي گذارند.
بخش اعظم چربيها درمحوطه بطني حيوان به حالت ذخيره در مي آيدودر ظاهرلاشه مشاهده نمي شودو به همين علت لاشه هاي بزها بخصوص زماني كه آنرا با ميش مقايسه  مي كنيم كم چرب باقي مي مانند.لاشه هاي بز بوئرداراي 22 درصد چربي دركل بدن است كه 2/88 درصد آن چربي زيرپوستي مي باشد واين در حالي است كه درگوسفندان دورپر(گوسفند سفيد افريقايي صورت سياه) و مرينو كه داراي 24 درصد چربي هستند به ترتيب 10/4 و12/7 درصدچربي زير پوستي وجود دارد.پوشش چربي كم در لاشه هاي بزها بدان معناست كه مقدار چربي زير پوستي ملاك مناسبي به شمار مي رود.تحقيقات متعددي كه انجام شده براين امر تاكيد دارند كه به جاي كيفيت اسمي وظاهري لاشه بز ارزش غذايي آن را به عنوان ملاك ارزيابي در نظر بگيرند.
چنين ديدگاهي براي مصرف كنندگان با تنوع انتظارات تناسب بيشتري دارد همچنانكه در افريقاي جنوبي چنين امري تحقق يافته است.يك بررسي ديگر درباره لاشه بز دسته بندي قطعات مطابق با خواست مشتري مي باشد.
تحقيقات نشان مي دهد كه درخواست نوع برش براي هر كشور مربوط به زمينه هاي فرهنگي آنها است .دركشورهاي غربي قطعات ارزشمند لاشه مربوط به قسمتهاي كمر وپشت مي باشد.
به نظر مي رسد كه تركيب گوشت قسمت عقب بز(كمروپشت) براي توليد برشهايي با ارزش غذايي بالا مناسب باشد.
زيرا اين قسمت داراي چربي كم وگوشت بيشتري است.اگر چه كمر نيز داراي چربي كمي مي باشد اما بيشتر استخواني است.اما درآسياوآفريقا گرايش به سينه دردرجه اول اهميت قرار دارد.
البته درك صحيح نيازهاي بازار درهركشوربراي توسعه يك بازار خوب براي گوشت بز بسيار ضروري است.



استفاده از ميوه كهور و گبر در تغذيه بزغاله هاي در حال رشد تالي

دومین سمینار پژوهشی گوسفند و بز کشور آذر 1384


استفاده از ميوه كهور و گبر در تغذيه بزغاله هاي در حال رشد تالي

فيروز عسكري 1 و كامران رضا يزدي 2
-1 كارشناس ارشد علوم دامي مركزتحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي هرمزگان
-2 استاد يار گروه علوم دامي دانشكده علوم زراعي و دامي پرديس كشاورزي و منابع طبيعي
دانشگاه تهران
چكيده :
دو گونه گياهي كهور ايراني و آكاسيا تورتيليس (گبر) از خانواده ميموزاسه پوشش عمده درخت و
درختچه هاي سواحل خليج فارس و درياي عمان را تشكيل مي دهند . اين درختان سالانه مقادير
زيادي ميوه (نيام) توليد مي كنند كه بوسيله دامها از جمله بز ، شتر و گاو در طول فصل خشك
مصرف ميشوند . به همين منظور اين آزمايش در قالب يك طرح آماري كاملا تصادفي با 8 جيره
30 و 38 درصد نيام گبر ، 30 و 40 درصد نيام كهور و صفر ، 15 ، آزمايشي حاوي صفر (شاهد) ، 15
و 3 تكرار ( 2 بزغاله نر درحال رشد تالي در هر تكرار ) انجام شد . در طي مدت 90 روز ، افزايش
وزن ،خوراك مصرفي و ضريب تبديل غذائي بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي آزمايشي اندازه
30 و 40 ، گيري شد . ميانگين وزن نهائي بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي حاوي سطوح صفر ، 15
17 كيلوگرم وبزغاله هاي تغذيه شده با /93 ، 19/50 ، 20/43 ، 20/ درصد نيام كهور بترتيب 37
، 19/92 ، 20/28 ، 20/ 30 و 38 درصد ني ام گبر بترتيب 61 ، جيره هاي حاوي سطوح صفر ، 15
17/07 كيلوگرم بود .همچنين ميانگين افزايش وزن روزانه بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي 1 الي
58 گرم و درگروهي كه جيره هاي حاوي / 69 و 7 /33 ، 82/76 ، 82/ 4 حاوي نيام كهور بترتيب 77
62 گرم بود . درتجزيه آماري داده / 79 و 08 /07 ، 83/32 ، 84/ نيام گبر مصرف مي نمودند بترتيب 8
ها،تفاوت معني داري بين جيره هاي حاوي 40 و 38 درصد نيام كهور وگبر با ديگر جيره ها مشاهده
شد.لذا ، با توجه به نتايج ميتوان ازنيام كهور وگبر به ميزان 30 درصد در جيره غذائي بزغاله ها بدون
آنكه اثرات منفي روي رشد داشته باشد استفاده كرد.
كليد واژه ها : نيام كهور ايراني ، نيام آكاسيا تورتيليس(گبر) ، بزغاله تالي،


مقدمه :
با توجه به شرايط اقليمي جنوب كشور بخصوص استان هرمزگان شناسايي منابع خوراكي منطقه اي
كه امكان استفاده از آنها در تغذيه دام وجود دارد ، از اهميت ز يادي برخوردار مي باشد ( 1). يكي از
منابع خوراكي مورد چراي سالانه دامهاي بومي استان هرمزگان گونه هاي درختي و درختچه اي
پراكنده درمراتع استان بويژه در نوار ساحلي با مساحتي حدود 750 هزار هكتار مي باشد . درمراتع
.( استان هرمزگان دو جنس آكاسيا و كهور از پراكنش بيشتري برخوردار هستند.( 2
3 متر است كه بومي جنوب ايران بوده و از بندر كنگان - كهور ايراني از خانواده لگومينوز به ارتفاع 5
در بوشهر تا چاه بهار و ايرانشهر بلوچستان گسترش دارد .اين گياه داراي ميوه نيام مانند بلند و كشيده
8 سانتي متر و قهوه اي رنگ بوده و در داخل آن دانه ها به صورت موازي با محور - به طول 20
طولي نيام قرار گرفته اند . زمان گلدهي آن از اسفند ماه تا خرداد ماه و زمان ر سيدن ميوه آنها خرداد
تا تير ماه مي باشد ( 2 ) . دامداران در تابستان و زمستان از سرشاخه ها و نيام آن براي تعليف دامها
بويژه بز، شتر و گاوبومي استفاده ميكنند( 1).آكاسيا تورتيليس به زبان محلي گبر گفته مي
2 متر مي رسد .تاج آن در سطح بالا - شود،درختچه اي است از خانواده لگومينوزكه به ارتفاع 7
3- 4 سانتي متر به عرض 7 - معمولا به شكل مسطح و چتري بوده .ميوه كاملا پيچ خورده به طول 10
1994 ) وبهاندري ) ميلي متر است و در تغذيه د امهاي بومي منطقه استفاده ميشود . فاگ و استوارت 1
1979 ) گزارش نموده اند كه نيام بعضي از كهور ها بسيار خ وشخوراك بوده و يكي از ) و همكاران 2
اجزاء اصلي جيره غذائي روزانه نشخوار كنندگان در مناطق خشك و نيمه خشك آمريكا ي جنوبي
45 درصد عصاره فاقد ازت مي باشند . طبق - 9 درصد پروتئين خام و 55 - ميباشد ، و حاوي 14
گزارش همين محققين سالانه بيش از 40 هزار تن نيام انواع كهورها در مكزيك جمع آوري و در
1990 ) نيام و برگ گونه ) فصول ديگر از آنها استفاده مي گردد . طبق گزارشات ريد و همكاران 3
6 مگا ژول در كيلوگرم انرژي قابل هضم مي باشد / گبر حاوي 12 درصد پروتئين خام قاب ل هضم و 1
و از لحاظ مواد معدني نيز غني مي باشد.
Prosopis cineraria and Acacia Tortilis* 1- Fagg and Stewart
2-Bhandari et al. 3-Reed et al.

عسكري و همكاران ( 1376 ) تركيبات شيميايي و ضرائب قابليت هضم مواد مغذي نيام و سرشاخه
15 % و گبر / دو گونه كهور و گبر را تعيين كردند و بيان نمودند پ روتئين خام نيام گونه كهور 12
21/2 % و انرژي خام آنها به ترتيب 4219 و 4210 كيلو كالري در كيلوگرم ماده خشك مي باشند .
84 ميلي گرم در كيلو / 2 % پتاسيم ، 3 / 0 % فسفر ، 08 / 0 % كلسيم ، 12 / همچنين نيام كهور حاوي 69
0 % فسفر ، / 0 % كلسيم ، 07 / 22 ميلي گرم در كيلو گرم منگنز ونيام گبر نيز حاوي 92 / گرم آهن و 2
1/48 % پتاسيم ، 140 ميلي گرم در كيلو گرم آهن و 28 ميلي گرم در كيلو گرم منگنز مي باشد .هدف
از اين آزمايش تعيين مقدار مناسب ميوه دو گونه غالب مرتعي كهور و گبر در تغذيه بزغاله هاي در
حال رشد تالي در هرمزگان مي باشد.
مواد و روشها :
اين آزمايش در 35 كيلومتري شمال شرقي بندرعباس به اجرا درآمد . تعداد 48 راس بزغاله نر تالي
13 كيلوگرم خريداري شد. بعد از اقدامات بهداشتي ، توزين و / 4-5 ماهه با ميانگين وزن حدود 5
پلاك گردن ، بصورت تصادفي به گروههاي 2 راسي تقسيم و در جايگاههايي كه به همين منظور
آماده گردي ده بود ، قرار گرفتند . با استفاده مواد خوراكي موجود و نياز غذائي روزانه هر راس دام با
توجه به ميانگين وزن بزغاله ها درگروههاي آزمايشي و اضافه وزن روزانه ( 100 گرم در روز ) بر
1981 )چهار جيره آزمايشي حاوي سطوح صفر (شاهد ) ، ،NRC) اساس جداول استاندارد غذائي
30 و 40 درصد ماده خشك نيام كهور و چهار جيره آزمايشي ديگر كه حاوي صفر ( شاهد )، ، 15
30 و 38 درصد ماده خشك جيره از نيام گبر بود ، از لحاظ انرژي ، پروتئين ، كلسيم و فسفر ، 15
متوازن گرديد . جيره هاي آزمايشي بمدت 105 روز در اختيار بزغاله ها قرار گرفت .بزغاله ها در
ابتدا و انتهاي آزمايش و در طول آزمايش هر دو هفته يكبار بصورت انفرادي با اعمال 14 ساعت
محروميت غذائي توزين گرديدند . در پايان ميزان افزايش وزن زنده ، افزايش وزن روزانه ، ضريب
تبديل غذايي و ميزان خوراك مصرفي روزانه براي تمام گروههاي آزمايشي تغذيه شده با نيام كهور
و نيام گبر بطور جداگانه مورد تجزيه و تحليل قرار گرفتند . در اين آزمايش از طرح آماري كاملا
تصادفي با هشت( 8 )جيره آزمايشي حاوي نيام كهور و نيام گبر و 3 تكرار (درهرتكرار 2 راس
بزغاله) انجام پذيرفت.

نتايج :
ميانگين وزن اوليه ، وزن نهايي و ا فزايش وزن ر وزانه ،خوراك مصرفي روزانه و ضريب تبديل
خوراك بزغاله ها كه جيره هاي آزمايشي حاوي نيام كهور و گبر را مصرف كرده اند، بترتيب در
جداول 1 و 2 ارائه شده است . همانطوريكه درجداول مشاهده ميشود بين ميانگين هاي وزن نهائي ،
افزايش وزن روزانه و ضريب تبديل خوراك گروه ها ي كه جيره حاوي 40 و 38 درصد نيام كهور
وگبر مصرف كرده اند با ديگر گروه ها از لحاظ آماري تفاوت معني داري وجود داشته است
.( P<0 div="">
بحث:
اختلاف معني داري بين وزن اوليه (شروع پروار ) بزغاله ها ي آزمايشي در تيمارهاي حاوي سطوح
مختلف نيام كهور و گبر وجود نداشت . در صورتيكه بين ميانگين وزن نهايي، افزايش وزن روزانه و
ضريب تبديل غذائي بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي 1 الي 3 با بزغاله هاي تغذيه شده با جيره 4
همچنين بين ميانگين وزن .(P<0 05="" 40="" div="">
نهايي، افزايش وزن روزان ه و ضريب تبديل غذائي بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي شاهد ، 15 و
30 درصد نيام گبر نيز با بزغاله هاي تغذيه شده با جيره 4 (حاوي 38 درصد نيام گبر ) تفاوت معني
علت احتمالي اين مسئله وجود عوامل ضد تغذيه اي در نيام كهور و .( P<0 05="" div="">
گبر است و بنظ ر مي رسد هنگام استفاده از مقادير بالاي نيام اين گياهان ، عوامل ذكر شده سبب
كاهش قابليت هضم مواد مغذي و پروتئين جيره غذائي شده ودر نتيجه عملكرد بزغاله ها بطور معني
داري كاهش پيدا مي كند . رود و ودوارد ( 1990 ) گزارش نمودند كه تركيبات ضد تغذيه اي (عمدتا
تانن ها ) در سرشاخه و ميوه گونه هاي گبرعلت اصلي كاهش قابليت استفاده از پروتئين در تغذيه
.( گوسفند و گوساله ها مي باشد(نقل از منبع شماره 4
رود ( 1986 ) و رود و مولر ( 1987 ) گزارش نموده اند كه گونه هاي درختي و درختچه اي مناطق
گرمسيري شامل آكاسيا (گبر) اغلب حاوي تانن هس تند. ا ين تركيبات بر قابليت هضم پروتئين نيام
اين گياهان موثر است و باعث كاهش فعاليت ميكروبهاي شكمبه مي شود . مك داول و ون سوست
1987 ) بيان داشتند كه جيره هاي حاوي تانن باعث كاهش هضم الياف خام و پروتئين خام ميشوند . )
همچنين رومينو ( 1984 ) و هروگم و همكاران ( 1988 ) گزارش كرده اند كه خوراكهاي حاوي تانن
بالا باعث غير فعال شدن آنزيمهاي ميكروبي شكمبه شده است . تانر و همكاران ( 1990 ) گزارش
481
نموده است كه نيام گبر مي تواند يك مكمل مناسب براي جيره هاي حاوي مقادير بالاي ذرت و
گندم باشد . اين محقق بيان كرد ، اگر دانه هاي آكاسي ا آسياب گردد، نتيجه بهتري در هضم و جذب
مواد خوراكي بدست مي آيد ، زيرا اغلب دانه ها بصورت غير قابل هضم از دستگاه گوارش حيوان
عبور مي كنند.
جدول 1- عملكرد پروار بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي حاوي سطوح مختلف نيام كهور
جيره ها
صفات اندازه گيري شده
جيره 1
(بدون
نيام)
جيره 2
15 درصد )
نيام كهور)
جيره 3
30 درصد )
نيام كهور)
جيره 4
40 درصد )
نيام كهور)
اشتباه
معيار
اثرات
جيره
وزن اوليه (كيلوگرم)
وزن نهايي (كيلوگرم)
افزايش وزن روزانه (گرم)
ماده خشك مصرفي روزانه (گرم)
ضريب تبديل غذائي
12/86
a
20/37
a
82/77
673/33
b
8/07
12/98
a
20/43
a
82/76
700
b
8/53
12/99
ab
19/50
ab
69/33
640
ab
9/22
13/17
b
17/93
b
58/70
626/67
a
10/6
0/50
1/30
12/53
45/13
1/27
-
*
*
-
*
. ( P>0 / حروف انگليسي متفاوت در هر رديف از لحاظ آماري تفاوت معني داري مشاهده شده است ( 05 (b,a) *
جدول 2- عملكرد پروار بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي حاوي سطوح مختلف نيام گبر
جيره ها
صفات اندازه گيري شده
جيره 1
(بدون نيام
گبر)
جيره 2
% 15 )
نيام گبر)
جيره 3
30 % نيام )
گبر)
جيره 4
38 % نيام )
گبر)
اشتباه
معيار
SE
اثرات
جيره
آزمايشي
- 0/56 12/63 12/7 12/4 12/ وزن اوليه (كيلوگرم) 83
وزن نهايي (كيلوگرم)
a
20/61
a
20/28
a
9/92
b
* 1/57 17/07
افزايش وزن روزانه (گرم)
a
84/8
a
83/32
a
79/07
b
* 10/97 62/08
ماده خشك مصرفي
روزانه (گرم)
700/0 676/67
665/67
660/5
- 55/32
ضريب تبديل غذائي
a
7/98
a
8/46
a
8/82
b
* 1/26 10/6
حروف انگليسي متفاوت در هر رديف از (b,a) * ( p< / * نشانگر ميانگين معني دار در سطح ( 05
.( P>0 / لحاظ آماري تفاوت معني داري مشاهده شده است ( 05
بين ميانگين هاي ماده خشك م صرفي روزانه بزغاله هاي تغذيه شده با سطوح مختلف نيام كه ور و
گبر اختلاف معني داري وجود نداشت.
نتايج مشابهي نيز توسط ساوا و همكاران ( 1998 ) درميزان مصرف نيام گونه آكاسياي چتري در
تغذيه بزها گزارش گرديده است.
با اينحال با افزايش مقدار نيام كهور و گبر بيشتر از 30 % در جيره ، ضريب تبديل غذائي بزغاله ها
بطور معني دار ي نامطلوب تر مي شود . علت اين مسئله احتمالاافزايش بيش از حد مواد ضد تغذيه
اي بخصوص تانن ها در جيره هاي غذائي مي باشد .برخي از محققين نيز گزارش كرده اند كه مقدار
.( زياد تانن سبب خروج نيتروژن از طريق ادرار و مدفوع مي شود ( 10 و 9
در بررسي اقتصادي جيره هاي مورد آ زمايش، هزينه خوراك براي توليد يك كيلوگرم افزايش وزن
زنده بزغاله هاي تغذيه شده با جيره 3 (حاوي سطوح 30 درصد نيام ) هر دو گونه گياهي كهور و
گبركمترين هزينه را در بر داشته است . با توجه به نتايج اضافه وزن روزانه و ضريب تبديل غذائي
بزغاله هاي تغذيه شده با جيره هاي مختلف آزمايشي و توانمندي بالاي توليد نيام (با دانه ) اين دو
گونه گياهي در مناطق ساحلي خليج فارس و درياي عمان در فصل خشك سال و دسترسي آسان به
مقادير بسيار زياد آن با هزينه پائين،استفاده از اين نيام ها تا 30 % در جيره غذايي بزغاله هاي در حال
رشد اقتصادي مي باشد.
منابع :
-1 عسكري ،ف. ، نوروزيان ،ح .قاسمي، ا.( 1376 ) . تعيين ارزش غذايي دو گونه گياهي كهور و
آكاسياي چتري (گبر ) ، طرح تحقيقاتي خاتمه يافته مركز تحقيقات منابع طبيعي و امورد ام
هرمزگان ، سازمان تحقيقات و آموزش كشاورزي.
-2 نجفي ، ك . 1374 . بررسي برخي از ويژگيهاي اكولوژيك گونه گبر . پايان نامه كارشناسي
ارشد . رشته مرتعداري دانشكده منابع طبيعي دانشگاه تهران.
3-Bhandari, D.S,Cavil, H.N and Hussein,A.1979. Chemical
composition and nutritive value of khejri (Prosopis cineraria) tree
leaves. Annuals of arid zone, 18 (3), 170 -173.
4- Fagg, C. W,.and Stewart, J. L. 1994. The value of acacia and
prosopis in arid and semi arid environments. Journal of Arid
Environments .27, 3-25.
5-Kumar, R.1992. Anti nutritional factors: the potential risks of toxicity
and methods to aureate them. F. A. O. Animal Pro. Health.

6-N. R. C .1981. Nutrient requirement of goats .National Academy
Press,u.s.a.
7-Reed, J. D. Soller,D. and Ward ,A.W. 1990. Fodder tree and straw
diets for sheep: Intake, growth, digestibility and the effects of
phenolics on nitrogen utilization. Animal feed science and
technology No. 30.
8-Shayo, C. M., Vden, P. 1998. Recovery of seed of four African
browse shrubs ingested by cattle, sheep and goats and the effect of
ingestion , not water and acid treatment on the viability of the seeds,
Tropical Grass lands, 32, 195-200, 27 ref.
9-Sawe, J.,Tuitoek ,J.K., and Ottaro,J. 1998. Evaluation of common tree
leaves of pods as supplements for goats on range area of kenny.
Small Ruminant Research, 28, 31- 37.
10-Tanner, J. C., Reed,J.D. and Owens,E.1990. The nutritive value of
fruits (Pods with seeds) from four acacia spp. Compared with
extracted noug (Guizotva abyssinica) meal as supplements to maize
Stover for Ethionpian highland sheep. Animal production 127-133.

معرفی نژاد بز پاکستانی گلابی پاتری (Gulabi Pateri Goat )

گلابی پاتری نام نژاد بزی در زبان اردو و سندی است , کلمه گلابی در زبان اردو به معنی رنگ صورتی و پاتری نیز نام یکی از نژادهای بز در پاکستان می باشد.





گلابی پاتری نام نژاد بزی در زبان اردو و سندی است , کلمه گلابی GULABI در زبان اردو به معنی رنگ صورتی و پاتری PATERI نیز نام یکی از نژادهای بز در پاکستان می باشد.

در واقع گلابی پاتری GULABI PATERI یک نژاد تلفیقی و چهار رگه است . به این معنی که از دو نژاد اولیه و دو نژاد ثانویه بوجود آمده است.
نژادهای که در این تلاقی چهار رگه نقش دارند:
بز رجحانپوریRAJHANPURI GOAT
 بز پاتریPATERI GOAT
بز کاموری KAMORI GOAT
بز بیتال BEETAL GOAT 

منشا نژاد بز گلابی پاتری GULABI PATERI GOAT
این نژاد در ایالت سند پاکستان وجود دارد و در شهرهای ایالت کراچی در اکثر منازل به عنوان حیوان خانگی نگهداری می شود. در واقع آنها به خوبی با آب و هوای کراچی پرورش می یابند و این آب و هوا برای سلامت آنها بسیار مفید است.
آنها در زیبایی معروف هستند چرا که شاخها و سم های سفید و پوستی صورتی دارند.
نشانه قوی خلوص این نژاد نیز پوست و دم صورتی رنگ است. آنها همچنین گوش های بلند و آویزانی دارند.
یکی دیگر از نشانه های ویژه ای که این نژاد در هر دو جنس نر و ماده دارد وجود پوست آویزان در زیر چانه (پوست حلق آویز) است که از چانه شروع و به قفسه سینه ختم می شود مانند غبغب در گاوهای نر.


بزهای گلابی پاتری دومنظوره هستند و برای تولید شیر و گوشت مورد استفاده قرار می گیرند.
مقدار متوسط تولید شیر توسط یک بز گلابی پاتری در دو بار دوشش 2 - 3 لیتر در روز است. و در زمینه تولید گوشت نیز یک بز نر این نژاد در 18 ماه می تواند 50 - 70 کیلوگرم گوشت تولید نماید. ودو قلوزایی در زایش ها به طور مرتب دیده می شود.
نژاد بز پاکستانی گلابی پاتری (Gulabi Pateri Goat )
گلابی پاتری از 4 نژاد به شرح زیر بوجود آمده است:
بز رجحانپوری (RAJHANPURI GOAT)

آنها در واقع بزهای نژاد بیتال در منطقه رجحانپور RAJHANPUR هستند که قویترین بز در این نژاد نیز می باشند.
یک دست سفید رنگ با لایه پوستی مایل به صورتی و همچنین سم های سفید رنگ بوده و هر دو جنس ماده و نر بدون شاخ می باشند.
زیستگاه آنها در منطقه رجحانپور است به همین دلیل به آنها بز رجحانپوری می گویند. مهمترین ویژگی های آنها وجود پوست آویزان با چین و چروک زیاد در زیر چانه آنها است.


بز پاتری  (PATERI GOAT)

نژاد پاتری در منطقه ای  از حیذر آباد ,خیرپور, نواب شاه و سنقر در سند یافت می شوند. و یکی از سنگین ترین نژادهای بز در سند است.
رنگ بدن آنها سفید و صورت , گردن و گوش آنها قرمز مایل به قهوه ای است. گوش ها بلند ,آویزان و در انتها پهن می باشد. آنها پوست آویزان زیر چانه را نیز دارند.
شاخ های آنها در اندازه متوسط است واساسا بزهای گوشتی هستند اما کیفیت شیردهی خوبی نیز دارند.
پستان عریضی داشته و در یک دوره شیردهی تولید شیر آنها 170 لیتر در 120 روز می باشد. نرهای بالغ 52 و ماده ها 42 کیلوگرم وزن دارند و دوقلوزایی متداول می باشد.
بز کاموری (KAMORI GOAT)
بز کاموری علی رغم  داشتن اندازه و جثه بدنی بزرگ جزو  بزهای شیری هستند . رنگ قهوه ای تیره با لکه های قهوه ای روشن یا سیاه  دارند. سر آنها بزرگ بینی رومی شکل و گوش های بلند , آویزان و پهن دارند.
دم کوچک و هردو جنس نر و ماده شاخ دار هستند . پستان و سر پستان ها به خوبی شکل گرفته اند و تولید شیر در آنها 210 لیتر در 150 روز می باشد. 
هر دو جنس نر و ماده افزایش وزن خوبی دارند و برای تولید گوشت نیز مناسب می باشند. بز نز بالغ 50 و ماده 44 کیلوگرم وزن دارند و بین آنها دو قلوزایی متداول دیده می شود. 
در واقع می توان گفت بزهای کاموری برند ملی در دره سند است مانند اسب ترکمن در بین مردم کوچ نشین ترکمن.


بز بیتال(BEETAL GOAT)

بز بیتال بطور معمول بطور معمول در ایالت پنجاب یافت می شود. آنها اساسا بزهای شیری هستند  اما به دلیل جثه بزرگ و افزایش وزن مطلوب در تولید گوشت نیز مد نظر قرار می گیرند.
در حال حاضر این نژاد به عنوان برند شماره یک بز تجاری در پاکستان شناخته می شود.
رنگ بدن قهوه ای طلایی یا قرمز خالدار با لکه های سفید یا سیاه می باشد.   سر بزرگ , بینی رومی و گوش های بلند , پهن و آویزان به همراه پاهای بلند و دم کوتاه از مشخصه های دیگر بز بیتال است.
شاخ ها بصورت مارپیچ و بلند در نرها و کوتاه در ماده ها وجود دارد.
در یک دوره شیردهی تولید شیر  290 لیتر در 130 روز می باشد. بیش از 50% از زایش ها دو قلو و یا سه قلو می باشد
منبع: 1-http://qurbanianimals.com/
2- http://www.thegoatspot.net/

دامنا پایگاه خبری ترویجی علوم دامی و دامپروری ایران

در صورت استفاده از مطالب فوق ذکر منبع الزامی است . 


چهارشنبه ۲۳ اسفند ۱۳۹۱ ه‍.ش.

کمیته سایت پرورش بز و بزغاله جنوب کشور در استان بوشهر راه اندازی شد


رییس مرکز اصلاح نژاد و بهبود تولیدات دامی کشور گفت: کمیته سایت پرورش و تولید بز و بزغاله جنوب کشور با هدف تولید دام گوشتی و شیری در استان بوشهر راه اندازی شد.




مهندس احمد رضا سید علیان روز یکشنبه در گفت وگو با ایرنا در بوشهر افزود: در این کمیته استان های سیستان و بلوچستان، هرمزگان، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد و منطقه جیرفت استان کرمان با مرکزیت معاون بهبود تولیدات دامی استان بوشهر شرکت دارند.

وی اضافه کرد: با توجه به جمعیت 10میلیونی بز و بزغاله در استان های جنوبی کشور و بازار خوب این دام در کشورهای حوزه خلیج فارس در این کمیته تلاش می شود با هم افزایی استان های یاد شده زمینه صنعتی و نیمه صنعتی کردن این طرح فراهم شود.

سید علیان اظهار کرد: برای این کمیته ساز و کارهایی مثل تسهیلات، ساخت و احداث جایگاه و سایر موارد دیگر مورد نیاز در نظر گرفته شده است.

وی یادآورشد: براین اساس به استان های جنوبی کشور تفویض اختیار می شود درسه سال آینده ضمن تامین نیاز داخلی در زمینه گوشت و شیر بز و بزغاله فضای صادرات در بازار کشورهای حوزه خلیج فارس را فراهم کنند.

سید علیان اضافه کرد: در این ارتباط این طرح گوشت بز و بزغاله با دو راهکار افزایش تعداد بزغاله در هر زایش و ارتقای کمیت و کیفیت لاشه باید صورت گیرد.

وی بیان کرد: کمیته سایت پرورش بز و بزغاله جنوب کشور با هم افزایی دانشگاه، مراکز تحقیقاتی، کارشناسان نخبه در امور دام و بخش خصوصی برای اصلاح نژاد بز و بزغاله تصمیم بگیرند و هر روز شرایط فنی طرح را تقویت و در چارچوب تعیین شده فعالیت کنند.

رییس مرکز اصلاح نژاد و بهبود تولیدات دامی کشور در بخش دیگری از سخنان خود گفت: این مرکز دو وظیفه مهم و عمده در مدیریت اصلاح نژادی و بهبود تولیدات دامی شامل مدیریت تغذیه ای، پرورشی، بهداشتی و تولید مثلی دام های سبک و سنگین کشور را برعهده دارد.

سیدعلیان افزود: با توجه به وجود 110میلیون واحد دامی در کشور این مرکز برای همه گونه های دامی که برای تولید شیر و گوشت به ما کمک می کنند برنامه دارد.

وی یادآور شد: هم اینک بیش از 75میلیون راس دام سبک گوسفند و بز به عنوان دام ملی در کشور وجود دارد که مرکز اصلاح نژاد و بهبود تولیدات دامی کشور براساس افق 1404 دهه پبشرفت و عدالت برنامه ریزی کرده است.

سید علیان گفت: گوسفند داری در صورتی اقتصادی خواهد بود که بتوانیم با توجه به سیستم و مدیریت پرورشی ترکیب ژنتیکی آنها را مناسب سازی کنیم.

وی گفت: برای این منظور طرحی ملی با کمک و هم افزایی سه جانبه دانشگاه، تحقیقات و معاونت بهبود تولیدات دامی، بخش خصوصی و تولید کنندگان برجسته کشور (بخش توسعه ای) تدوین و از سال گذشته تاکنون در دست اجراست.

سید علیان یادآورشد: برای گوسفند باید ترکیب ژنتیکی ایجاد کنیم که در شرایط روستایی و نیمه صنعتی بسته بتواند با بهره وری بیشتر تولید را برای دامداران اقتصادی کند.

وی اضافه کرد: برای رسیدن به این هدف از مخازن ژنی گوسفند و بز کشور و برخی نژادهای خارجی برای رسیدن به یک ترکیب ژنتیکی جدید استفاده کرده ایم.

سید علیان ادامه داد: براساس برنامه ریزی ها باید در سال 95و 96 این ترکیب ژنتیکی در خط تکثیر قرار گیرد.

وی افزود: گرچه امسال با توجه به شرایط تحریم و تغییر قیمت ارز از نظر برنامه ریزی با مشکل مواجه شدیم ولی همیشه این تهدیدها برای ما به عنوان یک فرصت تلقی شده است.


سید علیان گفت: پارسال 50میلیارد ریال به مرکز بهبود اصلاح نژاد و بهبود تولیدات دامی کشور اختصاص یافت و امسال نیز 30میلیارد ریال به این مرکز اختصاص یافته است.



کدخبر:2132






سه‌شنبه ۱۰ بهمن ۱۳۹۱ ه‍.ش.

موفقيت يك خانم كارآفرين در پرورش بز سانن


فرح خادم المله - يك خانم تهراني كه به همراه همسرش چندسالي است به يكي از روستاهاي استان قم مهاجرت كرده و به پرورش بز و دامداري اشتغال دارد ، توانسته تعداد بزهاي خود را از 4 راس در 2 سال گذشته به 120 راس برساند.

     ماندانا عبدي 42 ساله كه كار خود را با خريد 4 بز فرانسوي با عنوان سانن آغاز كرده، در حال حاضر با بهره گيري از تجربيات جهاد كشاورزي استان قم توانسته ضمن افزايش تعداد بزهاي فرانسوي در اين منطقه ، درآمدزايي نيز براي خود و خانواده 4 نفره اش ايجاد كند.
     اين خانم كارآفرين كه با پشتكار خود توانسته در اين زمينه موفق باشد، در گفت وگو با هدف از اين كار خود را بهبود شرايط زندگي و ايجاد اشتغال عنوان كرد و گفت: اگر خانم هاي خانه دار به قابليت هاي خود پي ببرند و با شركت در كلاس هاي جهاد كشاورزي آموزش هاي لازم را ببينند، مطمئناً مي توانند در تامين معيشت زندگي خود موفق باشند. من با گذراندن كلاس هاي مختلف جهاد كشاورزي استان قم ازجمله كلاس هاي ترويج و باغداري 5 يا 6 سال است كه در روستاي ورزنه بخش خلجستان شهرستان قم به دامداري و پرورش بزغاله اشتغال دارم.
     عبدي با اشاره به اين كه همسر 48 ساله و 2 فرزند 16 و 11 ساله اش نيز در اين كار هميشه او را همراهي كرده اند، اضافه كرد: قصد دارم كار خود را توسعه دهم كه در اين ميان به حمايت هرچه بيشتر مسئولان مربوط نيازمندم.
     دامداري خانم عبدي 750 متر وسعت داشته كه 150 متر آن به آغل، 350 متر به بهاروند و مابقي به انبار علوفه اختصاص دارد.
     حسين علي بيگي معاون بهبود توليدات دامي سازمان جهاد كشاورزي استان قم نيز با اشاره به اين كه 12 دامداري در اين استان با استفاده از بز نر سانن در گله هاي بومي خود اقدام به افزايش توليد گوشت و شير و چندقلوزايي مي كنند، ادامه داد: 5 سال است كه جهاد كشاورزي استان در زمينه افزايش توليد با استفاده از بز نر سانن تلقيح مصنوعي را آغاز كرده و تاكنون نيز موفق عمل كرده است.
     بيگي تامين نهاده ها و كمك مالي براي تلقيح بز نر سانن را ازجمله حمايت هاي جهاد كشاورزي از دامداران در كنار آموزش هاي لازم در اين زمينه عنوان كرد.
     نورمحمد سوري كارشناس مسئول دام سبك سازمان جهاد كشاورزي استان قم هم درخصوص مشخصات بز نر سانن، گفت: زادگاه اصلي بز سانن سوئيس است، اما كشور فرانسه با توليد اسپرم و صدور منجمد آن، در جهان حرف اول را در اين خصوص مي زند. اين گونه بز با هدف افزايش توليد شير و گوشت نگهداري مي شود و استان قم نيز در اين زمينه تاكنون كارهاي زيادي انجام داده است.
     فرق بز بومي و سانن در اين است كه بز بومي در طول 5 ماه از سال روزانه 300 گرم شيردهي دارد، درحالي كه بز سانن در طول 10 ماه از سال روزانه 600 گرم شير مي دهد. از طرفي وزن بز بومي تا 60 كيلوگرم مي رسد. در حالي كه بز سانن به 100 كيلوگرم نيز افزايش مي يابد. رنگ بز سانن يكدست سفيد بوده ولي بز بومي داراي رنگ هاي مختلف است.
   
    
 روزنامه ايران، شماره 5283 به تاريخ 5/11/91، صفحه 11 (ايران زمين)



کدخبر:1789


پنجشنبه ۱۴ دی ۱۳۹۱ ه‍.ش.

بز شیری




پرورش بز هاي شيري
باتوجه به كمبود منابع مالي و عدم امكان سرمايه گذاري جديد در بخشهاي توليدي در كشورمان استفاده از امكانات موجود جهت تامين نيازهاي معيشتي جمعيت جوان كشورمان تنها راه حل منطقي به نظر مي رسد.
در دهه هاي اخير با توجه به افزايش سطح بهداشت عمومي و بالا رفتن سن اميد به زندگي و مخصوصا جوان بودن جمعيت كشور نياز به مواد پروتئيني در كشور روبه فزوني گذاشته است.
با توجه به آمارهاي موجوددر كشورمان 25 ميليون راس بز موجود است ومقدار شير استحصالي در حدود 350 هزار ليتر مي باشد.خشكسالي هاي اخير وفقير بودن مراتع امكان تغذيه دامها از طريق چراي آزاد را با محدوديت روبرو ساخته ولذا بايد با استفاده از تكنيكهاي اصلاح نژادي از جمله آميخته گري ميزان توليد شير در واحد سطح را بالا برد.
فرانسه يكي از كشورهاي پيشرو در صنعت پرورش بزهاي شيري در جهان مي‌باشد.
جمعيت بز در فرانسه 1/1 ميليون راس بوده ومقدار توليد شير در اين كشور 500 هزار تن ميباشد(4% توليد شير دنيا)
آمار منتشره FAO حاكي از اين است كه جمعيت جهاني بز هاي شيري رو به فزوني گذاشته است.

توليدشير(ميليون تن)
تعداد(ميليون راس)
سال
7/11
677
1995
3/12
720
2000
8/95% جمعيت بز در كشورهاي در حال توسعه و2/4% در كشورهاي توسعه يافته نگهداري مي شود.
پنج كشور فرانسه. هند، بنگلادش، سودان، پاكستان 4/55% از كل شير بز دنيا را توليد مي كنند . شركت Caprigene فرانسه مسئول برنامه هاي اصلاح نژاد بز با هزاران گله تحت پوشش مي باشد . در اين شركت آزمون نتاج براي بزهاي نر براساس توليد دخترانشان
(50-30) عدد براي هر بز نر انجام مي گيرد .
سالانه تعداد 900000 هزار بز ماده در فرانسه تلقيح مصنوعي مي شوند و از اين طريق تعداد 35 بز نر براي استفاده در مراكز تلقيح مصنوعي انتخاب مي شوند .
مركز INRA يكي از چند مركز مهم مطالعات ژنتيكي در دنيا هست كه برنامه هاي اصلاح نژادي را در فرانسه رهبري مي كند . بزهاي ركورد برداري شده براي 22 صفت تيپ نيز مورد مطالعه قرار مي گيرند . در اين مركز منحصر به فرد در دنيا 360 بز نر براساس استانداردهاي جهاني و اروپايي از نظر بيماريها كنترل بهداشتي مي شوند.

جدول 1 : مشخصات نژادي بزهاي سانن و آلپاين

سانن
آلپاين
ميانگين تعداد روزهاي شيردهي
290
286
مقدار شير در هر دوره لاكتاسيون
841
806
درصد پروتئين شير
28/3
42/3
درصد چربي شير
30/3
57/3

پيشرفت ژنتيكي در هر دو نژاد مرهون استفاده از تكنيك هاي تلقيح مصنوعي است كه در مدت 8 سال به نژادهاي فرانسوي سانن وآلپاين اين امكان را داد كه پيشرفتي معادل 100 كيلوگرم شير براي هر نسل در هر دوره شيرواري بدست آيد . اين پيشرفت براي نژادهايي كه از اسپرم و جنين توليد شده در شركت SERSIA استفاده مي كنند قابل حصول خواهد بود .
لازم به ذكر است كه توليد گوشت در دو نژاد ياد شده نيز مطلوب بوده و در فرانسه بزهاي جوان در سن 4 الي 5 هفتگي و در وزن 5/9 كيلوگرم كشتار مي شوند . بازده لاشه 64% و وزن لاشه دراين سن 1/6 كيلوگرم مي باشد .
آميخته گري: آميخته گري بين نژادهاي سانن و آلپاين فرانسوي و نژادهاي محلي در ساير كشورها نشان از بهبود در توليد شير بزهاي آميخته و همچنين بهبود نرخ رشد بزغاله ها دارد .
براي مثال در ويتنام آميخته گري بين نژاد بز شيري Bach Tao و آلپاين فرانسوي و سانن بزغاله ها با رشد سريعتر و بهتر از نژاد خالص Bach Tao نتيجه داده است . نرخ رشد بزغاله هاي آميخته بيش از 2 برابر بزغاله هاي بومي بوده است .

جدول 2 : ميانگين توليد مادران بزهاي نر اصلاح نژادي

سانن
آلپاين
ميانگين تعداد روزهاي شيردهي
301
295
مقدار شير در هر دوره لاكتاسيون
1166
1107
درصد پروتئين شير
41/3
65/3
درصد چربي شير
53/3
89/3

مقايسه كيفيت گوشت بز و گوسفند


فضل اله آذرفرد
كارشناس ارشد مركزتحقيقات كشاورزي ومنابع طبيعي استان كهگيلويه وبويراحمد
چكيده:
گوشت بز ازمنابع مهم تامين كننده گوشت قرمزدركشورمي باشد.طبق آمار وزارت جهادكشاورزي در سال 1385 ميزان توليد ساليانه گوشت بز118 هزار تن ومصرف سرانه آن 2-1/6 كيلوگرم بوده است. گوشت بزكم چربي وداراي كيفيت غذايي مطلوب است واين خصوصيات همگي هماهنگ بانيازروزمصرف كننده مي باشد.
گوشت بزداراي مزه وبوي منحصربه فردي است كه آن راازگوشت ميش متمايز مي كند.
لاشه بزداراي راندمان كمتري نسبت به لاشه بره وميش مي باشد.اگرچه گوشت بره وميش داراي خواص ارگانولپتيكي (طعم ومزه) بهتري نسبت به گوشت بزاست اما ارزش غذايي بزدرحدگوشت ميش ميباشد.
 كلمات كليدي: گوشت بز وگوشت ميش وگوشت بره وكيفيت گوشت.

مقدمه:

مفهوم كيفيت موضوعي است كه هميشه جالب توجه وموردبحث بوده است.
كيفيت يك محصول نيزخودمرتبه اي ازادراك فردي محسوب مي شود.جالب ترين بخش كيفيت آن است كه هيچ نوع حد ومرزي ندارد اما ميتواند دامنه ياوسعت داشته باشد واين دامنه رامي توان درطرح هاي متفاوتي پايه گذاري كرد.
دومين جنبه قابل توجه درباره كيفيت اين است كه اجزاي تشكيل دهنده رامي توان دائما كشف وتعريف نمود.
اين قائده براي تمام كالاها ازگوشت موضوعيت دارد.
درباره كيفيت گوشت مطالب فراواني نوشته شده است. اماچگونه مي توان كيفيت گوشت رادرچندكلمه تعريف كرد.
به طور سنتي كيفيت گوشت كيفيت خوردن آن است يا كيفيت فرايند سازي آن يعني درواقع بايدگفت كه كيفيت گوشت مستقيما بامقوله كاربرد آن درارتباط است.كيفيت خوردن دربردارنده مواردي مانندخوشمزه بودن وعاري بودن ازهرگونه موادسمي وبيماري زا همچنين اثرسلامت بخشي آن مي باشد.
خوشمزه گي شامل مزه وميل به خوردن است. هركدام ازاين موارد نيزبستگي به عوامل ديگري دارند كه اين عوامل مي توانند مواردي مانند سن وجنس حيوان وموقعيت فيزيكي ماهيچه حيوان وچربي وبافتهاي پيوندي وتركيب لاشه حيوان وپروتئين موجود درگوشت باشد.
اگركيفيت گوشت مستقيما مربوط به كاربرد آن باشد درآن صورت مصرف كننده يك عامل مهم تعيين كننده درسنجش كيفيت است.بنابراين براي اهداف اين بحث مصرف كننده ازگوشت ممكن است شخصي باشد كه دريك محيط روستايي سنتي زندگي مي كند ومنابع كمي در دسترس اوباشد. نقطه اشتراك بين اين دومي تواند ارزش غذاويا ميزان لذت درخوردن گوشت باشد.
).درجهان غرب مصرف گوشت بزبيشتر بر  14,گوشت بزتقريبا مقبوليت جهاني دارداماعواملي مانند سنت هاي فرهنگي وشرايط اقتصادي واجتماعي مي تواند بر انتخاب مصرف كننده تاثير بگذارند(2
اساس ارزش غذايي آن استوار است تامزه وطعم آن(29).
دراين خصوص آزمايش هاي دقيقي هم بر روي مشتريهاي تحصيل كرده وهم برمشتري هاي بي سواد انجام شده است.نتايج اين آزمايش ها موئدآن بود كه گوشت ميش وگوساله دركشورهاي غربي اندكي بيش ازگوشت بزترجيح داده مي شوند.عادت ونيز علاقه افراد در اين انتخاب تاثير داشته است.يك تحقيق آموزشي درافريقاي جنوبي اين حقيقت راآشكاركرد كه استفاده از گوشت بزمربوط به عوامل فرهنگي بوده است.(11) اما به هرحال روشن شد كه ملاك هاي مشتري بعد ازچشيدن واستفاده ازگوشت بزقابل تغيير بوده است.
محصولات توليدشده ازكوشت بز نيز داراي كيفيت مطلوبي هستند(19).اگرچه گوشت بزدركشورهاي غربي مورد توجه زيادي قرار نگرفته است (2) اما تقاضاي گوشت بزدر بسياري از كشورهاي در حال توسعه وگرمسيري بسيار زياداست.اين مناطق داراي 90 درصدبزهاي دنيا هستند كه تعداد آنها به 650 ميليون راس مي رسد.

خصوصيات لاشه:
بازده لاشه بز نسبت به ميش كمتر است وازلحاظ تناسب لاشه با آن فرق دارد.چربي محوطه بطني (چربي اطراف كليه وروده ها وچادرينه) يكي ازعوامل تفاوت در اين زمينه مي باشد كه ميزان آن در بز نسبت به ميش بيشتر است. لاشه هاي بز نسبت به لاشه هاي ميش با سن وجنس يكسان اندازه كوچكتر و چربي زير جلدي و بين ماهيچه اي كمتري دارند.
توسعه چربي دربزبسياردير اتفاق افتاده وميزان آن درلاشه بسيار متغير است وعواملي مانند سن وجنسيت وتغذيه ووزن بدن ونرخ رشد وشرايط فيزيولوزيكي وفعاليت فيزيكي در آن تاثير مي گذارند.
بخش اعظم چربيها درمحوطه بطني حيوان به حالت ذخيره در مي آيدودر ظاهرلاشه مشاهده نمي شودو به همين علت لاشه هاي بزها بخصوص زماني كه آنرا با ميش مقايسه  مي كنيم كم چرب باقي مي مانند.لاشه هاي بز بوئرداراي 22 درصد چربي دركل بدن است كه 2/88 درصد آن چربي زيرپوستي مي باشد واين در حالي است كه درگوسفندان دورپر(گوسفند سفيد افريقايي صورت سياه) و مرينو كه داراي 24 درصد چربي هستند به ترتيب 10/4 و12/7 درصدچربي زير پوستي وجود دارد.پوشش چربي كم در لاشه هاي بزها بدان معناست كه مقدار چربي زير پوستي ملاك مناسبي به شمار مي رود.تحقيقات متعددي كه انجام شده براين امر تاكيد دارند كه به جاي كيفيت اسمي وظاهري لاشه بز ارزش غذايي آن را به عنوان ملاك ارزيابي در نظر بگيرند.
چنين ديدگاهي براي مصرف كنندگان با تنوع انتظارات تناسب بيشتري دارد همچنانكه در افريقاي جنوبي چنين امري تحقق يافته است.يك بررسي ديگر درباره لاشه بز دسته بندي قطعات مطابق با خواست مشتري مي باشد.
تحقيقات نشان مي دهد كه درخواست نوع برش براي هر كشور مربوط به زمينه هاي فرهنگي آنها است .دركشورهاي غربي قطعات ارزشمند لاشه مربوط به قسمتهاي كمر وپشت مي باشد.
به نظر مي رسد كه تركيب گوشت قسمت عقب بز(كمروپشت) براي توليد برشهايي با ارزش غذايي بالا مناسب باشد.
زيرا اين قسمت داراي چربي كم وگوشت بيشتري است.اگر چه كمر نيز داراي چربي كمي مي باشد اما بيشتر استخواني است.اما درآسياوآفريقا گرايش به سينه دردرجه اول اهميت قرار دارد.
البته درك صحيح نيازهاي بازار درهركشوربراي توسعه يك بازار خوب براي گوشت بز بسيار ضروري است.


منبع: دامنا